او ببريدند . و نسب « 1 » عثمان بن عفّان ابى العاص بن امية بن عبد الشمس بن عبد مناف . سه روز گذشته بود از وفات عمر رضى اللّه عنه روز دوشنبه بيستم محرّم با او بيعت كردند سنهء اربع و عشرين ، و [ عمر ] او روز بيعت شصت و نه سال بود ، و [ در يوم الدار « 2 » ] روز آدينه بيست و دوم ذى الحجة سنة خمس و ثلثين بغوغا كشته شد ، و عمر او هشتاد و دو سال بود . و گويند روز عيد اضحى بود كه شهيد شد . و ولادت او بمكّه بود ، و در مدينه ببقيع عروه دفن گرد [ يد ] و دبير وى مروان بن حكم بود ، و نقش نگين « اللّه مخلصا » . گويند وقتى امير المؤمنين على كرّم اللّه وجهه اين آيت مىخواند : « وَ مَنْ يَقْتُلْ مُؤْمِناً مُتَعَمِّداً فَجَزاؤُهُ جَهَنَّمُ » « 3 » الآية . حاضران گفتند يا ابا الحسن ، نه تو عثمانرا كشتى ؟ امير المؤمنين على گفت : « و اللّه ما قتلت ، و لا قلت فى قتلته » بر وى [ 102 ر ] ظلم كردند و مرا نيز ازين شربت بچشانند . محمد خاطب گفت در اواخر خلافت عثمان به خدمت امير المؤمنين على رفتم ، گفتم چه ميفرمايى در حق عثمان ؟ گفت اى خاطب ! عثمان برادر من است ، و اميدواريم كه فرداى قيامت من و او از آن جمله باشيم كه حقّ تعالى فرمود : « نَزَعْنا ما فِي صُدُورِهِمْ مِنْ غِلٍّ إِخْواناً عَلى سُرُرٍ مُتَقابِلِينَ » « 4 » ، و اللّه كه عثمان عاقل‌تر و شرمگين [ تر ] خلق است . و امير المؤمنين عثمان را نه پسر بود : عبد اللّه اكبر ، عبد اللّه اصغر ، كه هر دو از رقيّه بودند دختر پيغمبر صلى اللّه عليه و سلم ، و عمر و ابان و خالد و عمرو و سعيد و مغيرة و عبد الملك ، و شش دختر داشت : مريم و ام سعيد « 5 » و

--> ( 1 ) - تج 32 . ( 2 ) - تج 34 . طق 95 . ( 3 ) - قرآن 4 : 93 . ( 4 ) - قرآن 15 : 47 ، ص : فى قلوبهم . ( 5 ) - ص : سويد ( تج 35 ) .